Wydawca treści Wydawca treści

Obszary NATURA 2000

Celem działania europejskiej sieci obszarów chronionych Natura 2000 jest powstrzymanie wymierania zagrożonych roślin i zwierząt oraz ochrona różnorodności biologicznej na terenie Europy. Do wdrożenia sieci zobowiązane są wszystkie kraje Wspólnoty.

Sieć Natura 2000 tworzą dwa typy obszarów:

  • obszary specjalnej ochrony ptaków (OSO), wyznaczone do ochrony populacji dziko występujących ptaków,
  • specjalne obszary ochrony siedlisk (SOO), chroniące siedliska przyrodnicze i gatunki roślin i zwierząt.

Podstawą wyznaczania obszarów Natury 2000 są kryteria naukowe.

Obszary Natura 2000 stanowią 40 proc. gruntów w zarządzie Lasów Państwowych, zajmują ponad 2,8 mln ha.
Na terenie Polski obecnie są wyznaczone 144 obszary specjalnej ochrony ptaków (OSO) i 823 obszary ochrony siedlisk (SOO), w tym 364 obszary mające znaczenie dla Wspólnoty. Pokrywają one prawie 20 proc. powierzchni kraju.

Na terenie Nadleśnictwa Szprotawa znajduje się sześć obszarów siedliskowych należących do sieci NATURA 2000, z czego dwa obszary to obszary ptasie, a cztery to specjalne obszary ochrony siedlisk.

Do obszarów NATURA 2000 zalicza się:

  • Dolinę Dolnej Kwisy – obszar podlega pod Dyrektywę Siedliskową , a jego powierzchnia zajmuje ponad 5972 ha, z czego w Nadleśnictwie około 115,33 ha. Swoim zasięgiem dotyka obszaru doliny rzeki Kwisa na odcinku od Zebrzydowej, która ciągnie się aż do ujścia do Bobru. Można tam spotkać takie gatunki jak: trzepla zielona i zalotka większa, czerwończyk nieparek, jelonek rogacz i kozioróg dębosz. 
  • Buczynę Szprotawsko – Piotrowicką – zaliczana jest do obszarów poddanych ochronie siedliskowej. Zajmuje powierzchnię liczącą ponad 1423 ha i jest kresowym stanowiskiem żyznej buczyny sudeckiej. Swoim zasięgiem obejmuje kompleks lasów liściastych z płatami kwaśnych dąbrów, wilgotnych borów, łęgów oraz łąk trzęślicowych, a także wilgotnych łąk ze stanowiskami pełnika, wawrzynka wilczełyko, widłaka jałowcowatego. W obszarze znajduje się 6 typów siedlisk, będących środowiskiem życia wielu cennych roślin i zwierząt. Region biogeograficznie kontynentalny obejmuje tereny rezerwatu przyrody Buczyna Szprotawska oraz w części teren Przemkowskiego Parku Krajobrazowego. Do najczęściej spotkanych roślin na tym obszarze można zaliczyć rosiczkę okrągłolistną, zaś ze zwierząt – borsuka czy wydrę. Z ptaków można zaobserwować tam orła bielika, bociana czarnego lub czaplę siwą. Poza tym teren stanowi również ostoję dla muchołówki małej, dzięcioła zielonosiwego oraz sóweczki.  

Gniazdo bielika. Fot. Jerzy Wilanowski

  • Borowina – obszar posiada powierzchnię przekraczającą 430,21 ha i położony jest w powiecie żagańskim, w gminie Szprotawa. Obejmuje kompleks dobrze zachowanych grądów i łąk między Szprotawą a Kożuchowem. Na terenie występują rzadkie w skali kraju bezkręgowce, do których można zaliczyć: przeplatki maturny, czerwończyka nieparka czy pachnicę dębową. Obszar porośnięty jest przez następujące siedliska: drzewostany dębowe z domieszką brzozy, lasy łęgowe i zarośla wierzbowe oraz łęgowe lasy dębowo-wiązowo-jesionowe. 
  • Małomickie Łęgi – teren zajmuje powierzchnię 993 ha, z czego pod zarządem Nadleśnictwa znajduje się 566,12 ha. Zalicza się do nich dolinę środkowego brzegu Bobru, obejmującą miasto Szprotawa do południowo – wschodnich granic miasta Żagania. Lasy zajmują tam 73% powierzchni całego terenu, głównie z drzewostanami gatunków liściastych i mieszanych. Obszar ma duże znaczenie dla zachowania ciągłości korytarza ekologicznego doliny rzeki wraz z występującymi licznymi biocenozami grądu środkowoeuropejskiego. Ponadto, jest ostoją stosunkowo licznej populacji bobra europejskiego i wydry oraz trzepli zielonej.
  • Stawy Przemkowskie – obszar zajmuje powierzchnię ponad 4605 ha, z czego zaledwie 18,67 ha znajduje się w zarządzie Nadleśnictwa Szprotawa. Jest to obszar specjalnej ochrony ptaków. Teren obejmuje dwa kompleksy stawów, z fragmentami jesionowo – olszowych łęgów, które porastają w ich otoczeniu oraz wilgotne łąki z kępami wierzbowych zarośli. Na obszarze występuje 18 gatunków ptaków z Załącznika I Dyrektywy Ptasiej i 8-9 gatunków z "Polskiej Czerwonej Księgi". Obszar „Stawów Przemkowskich" jest bardzo ważnym miejscem dla migrujących kaczkowatych. W okresie wędrówek najczęściej można spotkać tam: łabędzia niemego, cyraneczkę, krzyżówkę i łyskę.

Łabędź niemy. Fot. Sebastian Zapolski

  • Bory Dolnośląskie – jest to obszar specjalnej ochrony ptaków o łącznej powierzchni 26223 ha i położony jest pomiędzy Wzniesieniami Żarskimi, Wzgórzami Dalkowskimi od północy a Pogórzem Izerskim od południa. 

Bory Dolnośląskie są jednym z największych w Polsce zwartych kompleksów leśnych.

Bory leżą w dorzeczu Odry, ale główną rzeką regionu jest Bóbr. Obszar jest zdominowany przez ubogie, piaszczyste siedliska borowe. Dominującym gatunkiem jest sosna z domieszką dębów, brzozy, buka oraz jodły i świerka. Na żyźniejszych siedliskach występują płaty borów mieszanych i fragmenty lasów liściastych: buczyn i grądów. W obszarze Borów Dolnośląskich występuje 19 lęgowych gatunków ptaków wymienionych w Załączniku I Dyrektywy Ptasiej. 9 gatunków ptaków zostało umieszczonych na liście ptaków zagrożonych w "Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt". Bory są najważniejszą w południowo-zachodniej części Polski ostoją bielika, cietrzewia i głuszca. Na obszarze stwierdzono występowanie jednej z największych liczebnie populacji włochatki i sóweczki spośród wszystkich ostoi ptaków w Polsce.


Polecane artykuły Polecane artykuły

Powrót

Historia

Historia

Nadleśnictwo Szprotawa w swoim dzisiejszym kształcie zostało utworzone Zarządzeniem Naczelnego Dyrektora Lasów Państwowych dnia 1 kwietnia 1993r. Do tego czasu w skład Nadleśnictwa wchodził jeszcze obręb Żagań włączony w 1976r.

Pierwsze zapiski o gospodarce leśnej pochodzą z 1430 roku. Według kroniki, miasto Szprotawa zatrudniało już w tamtych czasach leśniczego nadzorującego lasy miejskie. Lasy te zajmowały powierzchnię około 4300 ha i obejmowały południowo - wschodnią część dzisiejszego obrębu Szprotawa. Należała do nich również "Buczyna Szprotawska", która była od dawna obiektem chronionym, a w latach 30- XX wieku uzyskała status rezerwatu zajmującego powierzchnię 85,20 ha. Rezerwat w obecnym kształcie zajmuje 152,30 ha. Do dzisiaj w rezerwacie zachowały się dwa kamienie pamiątkowe, upamiętniające kolejnych Nadleśniczych lasów miejskich z XIX wieku.

Oprócz "Buczyny Szprotawskiej" istniały jeszcze dwa rezerwaty - "Wysoki Las" i "Błota nad Szprotą". Chroniony również był pomnik przyrody - dąb "Chrobry", który nosił wówczas nazwę "Wielki Dąb" ("Grosse Eiche") oraz "Buk Trębacza" ("Trompeterbuche"). 

Pozostałe lasy dzisiejszego Nadleśnictwa Szprotawa stanowiły własność majątków ziemskich i gospodarstw chłopskich. Do dziś między innymi zachowały się kamienie graniczne Heinricha von Neumana - dziewiętnastowiecznego właściciela dóbr Wiechlice i okolicy.

W dzisiejszym obrębie Małomice, leśnictwo Małomice (oddział 256) jako drzewostan zakwalifikowany jest dawny park dworski projektowany około 1872 roku przez Carla Petzolda, który uczył się i pracował u Rehdera - nadwornego ogrodnika Hermanna von Pücklera - twórcy Parku Mużakowskiego.

W latach 1862 - 1883 na powierzchni 19 ha w Sobolicach (Zöbeln) został założony park przy pałacu Kupperwolffa, który dotrwał do dzisiaj.  Decyzją wojewody Lubuskiego park przekazano do zasobów gminy Bytom Odrzański. Tym samym Nadleśnictwo Szprotawa zubożało o 8 pomników przyrody, które znajdowały się we wspomnianym parku.

Czasy współczesne

Nadleśnictwo Szprotawa powstało w 1946 roku i obejmowało teren dzisiejszego obrębu Szprotawa z powierzchnią około 8000 ha. Pierwotny podział powierzchniowy był bardzo uproszczony - jeden oddział stanowił jedno wydzielenie.

W latach 1952 - 1965 obowiązywał prowizoryczny plan urządzania lasu i dopiero w 1965 roku opracowano definitywny plan oparty o pełną taksację.

Przez lata, jakie minęły od zakończenia II wojny światowej, w Lasach Państwowych następowały liczne reorganizacje i zmiany podziałów terytorialnych, które nie ominęły również Szprotawy.

W latach 70-tych XX wieku w wyniku przeprowadzonego łączenia jednostek, utworzono duże Nadleśnictwo, które składało się z 4 obrębów (Szprotawa, Małomice, Żagań i Żuków) i obejmowało zasięgiem terytorialnym ponad 100 000 ha. Obecnie na Nadleśnictwo Szprotawa składają się dwa obręby (Szprotawa i Małomice) obejmujące około 19 tys. ha powierzchni leśnej, przy zasięgu terytorialnym rzędu 65 000 ha. Obręb Szprotawa jako część Borów Dolnośląskich tworzy praktycznie zwartą całość, natomiast obręb Małomice składa się z ponad 300 kompleksów, z czego 106 ma powierzchnię poniżej 1 ha, zaś kolejne 114 mieści się w przedziale od 1 do 5 ha. Granica polno - leśna Nadleśnictwa wynosi około 1000 km, czyli jest porównywalna z długością granicy Polski z Czechami i Słowacją.

W okresie od 1946 roku do dzisiaj Nadleśnictwem Szprotawa kierowało (wliczając obecnego) - siedmiu Nadleśniczych. Z nazwisk powszechnie znanych należy wymienić Nadleśniczego Zygmunta Patalasa (1951 - 1952), późniejszego Dyrektora Instytutu Badawczego Leśnictwa w Warszawie. Nadleśnictwem Białobrzezie (przemianowanym na Żuków w 1951 r., przyłączonym do Szprotawy w 1973r.), w latach 1947 - 1951 kierował Adam Szczerba - późniejszy Naczelny Dyrektor Lasów Państwowych.