Podstawą do planowania czynności hodowlanych jest typ siedliskowy lasu i gospodarczy typ drzewostanu. Rozpoznanie glebowo-siedliskowe oraz skartowanie siedlisk leśnych zostało przeprowadzone w Nadleśnictwie Szprotawa w 2021 roku i zawarte jest w Operacie Siedliskowym wg stanu na dzień 1 stycznia 2021 roku.

Przed wprowadzeniem nowego pokolenia na powierzchniach zrębowych powierzchnie przeznaczone do odnowień muszą być oczyszczone. W tym celu rozdrabnia się pozostałości pozrębowe przy pomocy rozdrabniaczy lub wyrabia się gałęzie na cele opałowe.

Do odnowienia lasu wykorzystuje się jedno- lub dwuletni materiał sadzeniowy z odkrytym lub zakrytym systemem korzeniowym. Najczęściej stosowaną metodą sadzenia jest sadzenie ręczne pod kostur. Dotyczy ono przede wszystkim gatunków iglastych. Gatunki liściaste sadzi się ręcznie w tzw. jamkę. Pielęgnowanie gleby w uprawach polega na odchwaszczaniu i uwalnianiu sadzonek z niepożądanych domieszek i rozluźnieniu zwarcia.

W młodnikach wykonuje się przerzedzenia drzewek, usuwa wadliwe i rozpieracze. Zabiegi te noszą nazwę czyszczeń wczesnych lub czyszczeń późnych.

W drągowinach dalej prowadzi się przerzedzanie drzew, wyprzedzając w ten sposób proces naturalnego wydzielania i jednocześnie poprawia warunki wzrostu pozostawionym drzewom. Te zabiegi nazywamy trzebieżami wczesnymi.

Trzebieże późne wykonujemy w starszych drzewostanach. Ich zadaniem jest dalsze rozluźnianie zwarcia, popieranie dobrych jakościowo drzew jak również inicjowanie powstawania odnowienia naturalnego.

Średnie, roczne rozmiary poszczególnych zadań hodowlanych w Nadleśnictwie Szprotawa wg PUL na lata 2021-2030 wynoszą:

• odnowienia i zalesienia na powierzchni otwartej – 1050,58 ha,
• odnowienia i zalesienia pod osłoną – 840,06 ha,
• podsadzenia produkcyjne – 27,34 ha,
• dolesianie luk – 10,28 ha,
• poprawki i uzupełnienia – 1,50 ha.
• wprowadzanie podszytów (łącznie w 10cio-leciu) 3,00 ha
• pielęgnowanie gleby – 529,69 ha,
• czyszczenia wczesne – 1334,88 ha,
• czyszczenia późne – 974,61 ha.

Od nasiona do sadzonki

Praca hodowlana to skomplikowany cykl, który obejmuje:

• Selekcję i nasiennictwo: Wybieramy „drzewa doborowe” – najzdrowsze i najsilniejsze okazy, z których pozyskujemy nasiona o najlepszej jakości genetycznej.
• Produkcję w szkółkach: To tutaj, pod okiem specjalistów, rosną młode drzewka, które za kilkanaście lat stworzą nowy las.
• Sadzenie i pielęgnację: Dobieramy skład gatunkowy (np. dęby, sosny, buki) idealnie do warunków glebowych, aby las był odporny na szkodniki i wichury.

Metody odnawiania lasu: Natura i wsparcie leśników

W Nadleśnictwie Szprotawa stosujemy trzy rodzaje odnowień:

1. Naturalne: Kiedy młode pokolenie wyrasta samo z nasion opadłych z dojrzałych drzew. Wymaga to od leśnika precyzyjnego przygotowania gleby i dopływu światła.
2. Sztuczne: Polegające na sadzeniu sadzonek wyhodowanych w naszej szkółce. Stosujemy tu różne techniki, m.in. odnowienia pod osłoną, gdzie stare drzewa chronią te młode przed słońcem i mrozem.
3. Metoda Alternatywna: To efektywne połączenie odnowienia naturalnego i sztucznego. Prace polegają na punktowym lub pasowym przygotowaniu gleby pod sadzenie (odnowienie sztuczne), podczas gdy reszta powierzchni (ok. 50%) zostaje celowo pozostawiona naturze.

Historyczne odmiany drzew owocowych

Nadleśnictwo Szprotawa realizuje projekt nasadzeń historycznych odmian drzew owocowych.                                                                                                   Głównym celem tego przedsięwzięcia jest ochrona ex situ i przywrócenie lokalnej przyrodzie tradycyjnych odmian jabłoni, grusz, śliw, wiśni oraz czereśni, które dawniej powszechnie rosły na naszych terenach.

Selekcja nasienna

Nadleśnictwo posiada na swoim terenie gospodarcze drzewostany nasienne dębu szypułkowego, sosny zwyczajnej, buka zwyczajnego, olszy czarnej oraz brzozy brodawkowatej. W latach obfitego urodzaju wykonuje się w nich zabiegi gospodarcze wraz z pozyskiwaniem materiału nasiennego. Zebrane nasiona wysiewa się następnie w szkółkach leśnych w celu wyprodukowania materiału sadzeniowego, wykorzystywanego do wszelkiego rodzaju odnowień lasu.

Na terenie Nadleśnictwa Szprotawa znajduje się plantacja nasienna dębu szypułkowego, wyhodowanego z zrazów pochodzących z cennych dębów nadodrzańskich. Obiekt został założony w 2019 roku i zajmuje powierzchnię 4,44 ha. Głównym celem tego obiektu selekcyjnego jest produkcja wysokiej jakości żołędzi, które zostają wykorzystane do wysiewu w szkółkach leśnych.

Obecnie nasza jednostka jest w trakcie realizacji pionierskiego projektu polegającego na prowadzeniu plantacji nasiennej przy użyciu metody in vitro. Choć nadrzędnym celem obiektu pozostaje stabilna produkcja nasion, to zastosowanie biotechnologii ma charakter pilotażowy. Ta nowoczesna próba produkcji leśnego obiektu selekcyjnego ma na celu wyeliminowanie wrażliwego punktu szczepu narażonego na uszkodzenia mechaniczne który występuje przy tradycyjnych metodach zakładania plantacji opartych na szczepieniu

Hodowla lasu — Lasy Państwowe

Zasady hodowli lasu