Nadleśnictwo Szprotawa bierze czynny udział w Regionalnym programie przywrócenia historycznych odmian drzew owocowych, na Ziemi Lubuskiej. Ten wyjątkowy projekt, realizowany na terenie nadleśnictw podległych RDLP w Zielonej Górze, rozpoczął się w 2023 roku, a jego zakończenie planowane jest na rok 2030.

Cel działania

Głównym założeniem przedsięwzięcia jest odtworzenie i przywrócenie (metodą ex situ, czyli poza miejscem ich naturalnego, pierwotnego występowania) historycznych odmian drzew owocowych uprawianych dawniej w obecnych granicach RDLP w Zielonej Górze.

Tradycyjne odmiany drzew owocowych posiadają wysokie znaczenie kulturowe i przyrodnicze. Stanowią one również znaczącą wartość genetyczną – są swoistym żywym archiwum oraz potencjalnym źródłem unikalnych genów. Mając na uwadze te aspekty, program umożliwia wdrożenie mechanizmów mających na celu zachowanie istniejącej różnorodności genetycznej.

Sposób realizacji programu

W Nadleśnictwie Szprotawa co roku wprowadzamy do lasu minimum 100 sztuk młodych drzewek. Sadzone są one w specyficzny sposób – tworzą aleje wzdłuż głównych dróg leśnych. Każda sadzonka jest odpowiednio zabezpieczana przed uszkodzeniami ze strony zwierzyny leśnej.

Na bieżący moment drzewa zostały wysadzone w następujących lokalizacjach:

• 2023 rok: 100 sztuk w leśnictwie Szprotawka
• 2024 rok: 20 sztuk w leśnictwie Stara Kopernia oraz 80 sztuk w leśnictwie Długie
• 2025 rok: 110 sztuk w leśnictwie Jelenin
• 2026 rok: 80 sztuk w leśnictwie Szprotawka oraz 50 sztuk w leśnictwie Śliwnik

Jakie odmiany przywracamy?

W ramach programu na tereny leśne wracają zapomniane, tradycyjne odmiany, doskonale przystosowane do lokalnych warunków klimatycznych. Wśród nich znajdują się m.in.:

• Jabłonie: Ananas Berżenicki, Antonówka Zwykła, Brauner Matapfel, Brettacher, Brzoskwiniowe, Carpentin, Cesarz Aleksander, Cesarz Wilhelm (Reneta Czerwona), Charlamowsky, Edelrother (Szlachetne Czerwone), Claudius Borsdorfer.
• Grusze: Bergamotka Złocista, Czerwone Sierpniowe, Faworytka (Klapsa), Józefinka, Kalebasa Płocka, Król Sobieski, Lipcówka Kolorowa, Masłówka Diela, Petersbirne, Plebanka (Proboszczówka).
• Śliwy: Gubinka, Biała, Brzoskwiniowa, Lubaszka, Mirabelka Flotowa, Mirabelka z Nancy, Opal, Renkloda Althana, Renkloda Zielona, Węgierka Zwykła.
• Wiśnie: Gubeńska, Goryczka Królewska, Hortencja, Książęca, Lubka, Sokówka Nowotomyska, Szklanka Werderska, Szklanka Wielka, Wczesna Ludwika, Wróble, Włodzimierska.
• Czereśnie: Sznajdera Późna (z Gubina), Poznańska, Czarna Późna, Bieńkówka, Lotka Trzebnicka, Marchijska, Przybrodzka, Różowa Wielka, Sercówka Nieszawska, Sierpniówka, Żabula (Jaboulay).

Dodatkowe korzyści dla ekosystemu

Poza kluczową ochroną zasobów genowych (ochrona ex situ), realizacja programu przynosi wymierne korzyści dla lokalnej fauny:

• Wsparcie dla owadów: Kwitnące drzewa zapewniają obfity pożytek (nektar i pyłek) dla dzikich zapylaczy, trzmieli oraz pszczół, co stymuluje rozwój entomofauny w danym drzewostanie.
• Bogatsza baza żerowa: Owoce leśnych drzew owocowych stanowią cenny i wysokoenergetyczny pokarm dla wielu gatunków zwierząt. Korzystają z nich zarówno ptaki (np. drozdy, paszkoty), małe ssaki, jak i zwierzyna gruba (dziki, jelenie, sarny).